Znajdź nas:

fb


Organizator konkursu:

Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół V Liceum Ogólnokształcącego im. Augusta Witkowskiego w Krakowie

SAiP VLO

Patroni konkursu:

Polskie Towarzystwo Fizyczne
Oddział Krakowski

OK PTF


Wydział Fizyki, Astronomii
i Informatyki Stosowanej
Uniwersytetu Jagiellońskiego

FAIS UJ

Pismo dla nauczycieli
i studentów fizyki
oraz uczniów

Foton


Polecamy:

Ogólnopolski
Konkurs Nauk
Przyrodniczych

Swietlik



Zjawiska fizyczne wokół nas


Ogólnopolski konkurs fizyczno-fotograficzny "Zjawiska fizyczne wokół nas", organizowany corocznie przez młodzieżowy Dom Kultury w Wieluniu, adresowany jest do uczniów szkół gimnazjamnych i ponadgimnazjalnych. Warunkiem udziału jest przesłanie własnoręcznie wykonanego zdjęcia, przedstawiającego dowolnie wybrane zjawisko fizyczne, zaobserwowane w otaczającej przyrodzie lub świadomie wyeksponowane w przeprowadzonym przez ucznia eksperymencie.

Poniżej, za zgodą organizatorki konkursu - pani Zenony Stojeckiej, przedstawiamy galerię zdjęć z lat 2004- 2005.

Highslide JS
Pojęcie sprężystości kojarzy się nam zwykle z ciałami stałymi. A tu proszę - woda z kranu nie wycieka ot tak, po prostu. Tworzy piękne struktury: zwężającą się ku dołowi bryłę obrotową - popatrzmy jak jest naciągnięta! Na jej końcu gotowa do oderwania prawie idealna kula. To właśnie ciężar kuli naciągnął górną część wody - widzimy nieomal, jak po oderwaniu się kuli bryła się skurczy. Ale dlaczego krople są (niemal) kuliste? Jaki wpływ na ich kształt ma fakt, że sprężystość stanu skupienia ciekłego jest ograniczona tylko do powierzchni materii (ten rodzaj sprężystości nazywamy napięciem powierzchniowym)? Jest się nad czym zastanawiać i jest co fotografować...
(fot. Joanna Trociuk, II LO im. A. Frycza Modrzewskiego we Włodawie)
Highslide JS
Płyta CD działa jak siatka dyfrakcyjna dzięki temu, że odległość między rowkami, 1,6 µm, jest porównywalna z długością fali światła widzialnego (ok. 0,38 µm - 0,78 µm). Oprócz promienia odbitego zgodnie z prawem odbicia (obraz świetlówki na środku płyty) widzimy również "obraz ugięty" pod kątem, przy którym różnica dróg promieni ugiętych na sąsiednich rowkach jest równa długości fali. Ponieważ każdy kolor ma inną długość fali, światło białe ulega rozszczepieniu. Kołowy układ rowków daje dodatkowe efekty plastyczne, przez co fantazyjnie powyginany "obraz ugięty" świetlówki wcale już jej nie przypomina.
(fot. Joanna Trociuk, II LO im. A. Frycza Modrzewskiego we Włodawie)
Highslide JS
Potocznie parą nazywamy obłoczki drobnych kropelek wody, powstające np. w pobliżu wylotu dzióbka czajnika. Ale prawdziwa para wodna to gaz, który występuje nawet w całkowicie przejrzystym powietrzu, a gdy temperatura spada, nadmiar pary skrapla się lub zestala (resublimuje). W ten sposób powstaje szron. Proces resublimacji zachodzi najszybciej w odpowiednich punktach powierzchni już istniejącego kryształu lodu, gdzie oddziaływanie międzycząsteczkowe sprzyja dołączeniu nowej cząsteczki do tworzącej się struktury. Podobny jest mechanizm powstawania płatków śniegu o pięknych symetrycznych wzorach.
(fot. Katarzyna Mastalska, Publiczne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Krościenku n. Dunajcem)
Highslide JS
Rozgrzana szlifierka i uciekające z niej piękne iskry. Te iskry to maleńkie opiłki metalu. Mają znikomo małą pojemność cieplną, więc energia mechaniczna podczas tarcia łatwo rozgrzewa je do wysokiej temperatury. Świecą ze względu na temperaturę, do jakiej są rozgrzane. Na zdjęciu widać tory ich lotu. Po oderwaniu się od tarczy ogromna większość opiłków porusza się ruchem praktycznie prostoliniowym - czy takiego ruchu byśmy się po nich spodziewali? A tory niektórych iskier są załamane. Zapewne dzieje się tak w wyniku zderzenia lecącej iskry z inną lub z drobiną pyłu, zawieszoną w powietrzu.
(fot. Paweł Dziedzic, Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 6 w Szczecinie)
Highslide JS
Wyładowanie iskrowe między kulistymi elektrodami maszyny elektrostatycznej. Duże natężenie pola elektrycznego (ok. 10 000 V/cm) powoduje jonizację powietrza i przepływ prądu, czyli przeskok iskier. Wysyłane przy tym światło (a zwłaszcza promieniowanie nadfioletowe) także odgrywa pewną rolę, gdyż pochłonięte w sąsiednim punkcie może spowodować tam dalszą jonizację i w ten sposób ułatwić tworzenie się ścieżki przewodnictwa. Inaczej niż w gazie rozrzedzonym - w powietrzu pod ciśnieniem atmosferycznym tworzy się wiele takich ścieżek - sznurów plazmy (tzw. strimerów).
(fot. Paweł Dziedzic, Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 6 w Szczecinie)
Highslide JS
Gaz w lampie plazmowej jest rozrzedzony, a wysokie napięcie między elektrodą w środku a ziemią - szybkozmienne. Rzadki gaz łatwiej się jonizuje (uwolnione elektrony mają dość miejsca, żeby się rozpędzić przed uderzeniem w kolejne atomy). Gdy dotkniemy szklanej powłoki, przez gaz, powłokę i dłoń przepływa prąd. Podczas chwytania elektronów z powrotem, a także przy ich przechodzeniu na orbitale o niższej energii, atomy gazu wysyłają światło. Szklana powłoka lampy działa jak izolator w kondensatorze, którego "okładkami" są gaz i dłoń - nie przeszkadza płynąć tam i z powrotem prądom wysokiej częstotliwości, gdyż kondensator ładuje się wielokrotnie raz w jedną, raz w drugą stronę.
(fot. Dorota Margula, LO z Oddziałami Integracyjnymi im. Mieszka I w Świnoujściu)
Highslide JS
O ile powstawanie obrazu w płaskim zwierciadle jest zwykłą symetrią względem płaszczyzny, to w przypadku pokazanym na zdjęciu mamy do czynienia z odwzorowaniem, które w przybliżeniu jest inwersją - takim przekształceniem punktów na zewnątrz pewnej sfery w punkty wewnątrz niej, przy którym iloczyn odległości przedmiotu i obrazu od środka sfery jest wielkością stałą (ale uwaga: sfera, o której mowa, to wcale nie powierzchnia naszej bombki). Inwersja ma wiele ciekawych cech, np. przekształca odcinki (tutaj: krawędzie mebli, ścian) na łuki, proste na okręgi, a okręgi - też na okręgi. Między innymi, widać zachowany kolisty kształt obiektywu aparatu.
(fot. Małgorzata Baran, I LO im. Króla Kazimierza Wielkiego w Bochni)
Highslide JS
Kolory uzyskane ze światła białego zawsze cieszą wzrok. Nawet wtedy, gdy mamy wątpliwości co do przyczyny pojawienia się widma. Tu obraz z pewnością jest wynikiem ugięcia światła, czyli dyfrakcji. Nie umiemy jednak stwierdzić z całą pewnością, że to dyfrakcja na szczelinach między gałązkami. Być może jest to artefakt powstały w układzie optycznym aparatu fotograficznego. Ugięcie to zjawisko zależne od długości fali, a więc różne dla różnych kolorów tęczy. Każdy kolor, a dokładniej - każda długość fali - ma swój kąt ugięcia, przy którym powstają jasne koła. Widać, że najsilniej ugina się składowa czerwona, odpowiadająca największej długości fali.
(fot. Bartosz Szrymski, Gimnazjum nr 1 im. Kazimierza Wielkiego w Wieluniu)

<< Wróć



Poprawny CSS!

Lwiątko 2017. SAiP V LO © .